Informujemy całą społeczność szkolną o planowanej inwentaryzacji zbiorów bibliotecznych. Prace inwentaryzacyjne są zaplanowane w terminie od 7 do 30 stycznia 2026 roku (w tym okresie biblioteka będzie zamknięta). Zachęcamy osoby zainteresowane wypożyczeniem książek na czas zamknięcia  do odwiedzin w bibliotece.

Zapraszamy całą społeczność szkolną do obejrzenia wystawy: "Boże Narodzenie w literaturze i sztuce".

Obrzędowość Bożego Narodzenia kształtowała się stopniowo w ciągu kolejnych stuleci, przeplatając w sobie prastare (z czasów pogańskich) zwyczaje i wierzenia ze zwyczajami nowszymi, przyniesionymi po chrystianizacji przez Kościół, a także tymi, które powstały w wiekach późniejszych w wyniku wzajemnego przenikania się obwiązującego obrządku kościelnego i przedchrześcijańskich elementów ludowej rolniczej tradycji. Najwięcej zwyczajów ludowych wiąże się z ostatnim dniem Adwentu, czyli z Wigilią. Słowo „wigilia” pochodzi z języka łacińskiego i oznacza czuwanie.

Jeden z najpiękniejszych opisów Wigilii w polskiej literaturze klasycznej należy do Władysława Reymonta. Za powieść „Chłopi” w 1924 roku pisarz otrzymał Nagrodę Nobla. Powieść ukazuje życie społeczności wiejskiej na początku XX wieku i obejmuje cztery pory roku.  "W Wigilię przed godnymi świętami już od samego świtania wrzał przyspieszony, gorączkowy ruch w całych Lipcach. […] Rojno było od ludzi i wrzaskliwie; radosny nastrój święta drgał w powietrzu, przenikał ludzi, nawet w bydlątkach się odzywał; krzyki dźwięczały w słuchliwym, mroźnym powietrzu kieby muzyka, śmiechy rozgłośne, wesołe leciały z końca w koniec wsi, radość buchała z serc; psy jak oszalałe tarzały się po śniegach, szczekały z uciechy i ganiały za wronami, tłukącymi się około domów, po stajniach rżały konie, z obór wyrywały się przeciągłe, tęskne ryki, a nawet ten śnieg jakby radośniej skrzypiał pod nogami…"

Nowela Bolesława Prusa "Wigilia" wyraźnie koresponduje z klasyczną „Opowieścią wigilijną” Charlesa Dickensa. Utwór polskiego autora został po raz pierwszy opublikowany w „Kurierze Warszawskim” w latach siedemdziesiątych XIX wieku. Fabuła jest taka: pewien mężczyzna, redaktor, ma perspektywę spędzić Wigilię Świąt Bożego Narodzenia w samotności. Wizja ta bardzo go złości, lecz w pewnym momencie dostrzega tajemniczą zjawę. Ta przedstawia mu się jako Wigilia. Mężczyzna wraz z Wigilią odwiedzi wiele domów, w których ludzie będą zasiadać do świątecznego stołu. Będzie to doskonały pretekst do przyjrzenia się świątecznym obyczajom wśród różnych warstw społeczeństwa polskiego.

Piękny opis polskiej Wigilii na wygnaniu podaje Józef Ignacy Kraszewski w powieści historycznej pt. „Tułacze”. Autor mówi o uroczystej wieczerzy w Ameryce jaką spędzili ze sobą wielcy Polacy. Przygotowania trwały bardzo długo. Niespodziewanie w odwiedziny przyjechał sam Tadeusz Kościuszko.

Nowela "Boże Narodzenie" Marii Dąbrowskiej to ciepła krótka opowieść o tradycyjnych przygotowaniach do Bożego Narodzenia widzianych oczyma dzieci XX wieku. Autorka opisuje przedświąteczne porządki, zakupy, wspólne robienie ozdób choinkowych i inne czynności, które doskonale oddają magiczną atmosferę oczekiwania na święta. 

Zapraszamy całą społeczność szkolną do obejrzenia wystawy poświęconej Marii Curie-Skłodowskiej.

Maria Skłodowska-Curie była odważna, uparta i często wywoływała skandale. Była pierwszą kobietą, która dostała się na wydział fizyki Sorbony i pierwszą wykładowczynią tej uczelni. Została pierwszą laureatką Nagrody Nobla, w dodatku otrzymała to wyróżnienie dwukrotnie. Nawet prawo jazdy zrobiła jako jedna z pierwszych kobiet i to mając wówczas 49 lat. Zrobiła to, by zorganizować pierwsze mobilne pracownie RTG. I wiele wskazuje na to, że właśnie praca na froncie sprawiła, że zapadła na białaczkę, która zakończyła jej życie.

Akademia Szwedzka  9 października 2025 roku  ogłosiła, że laureatem literackiej Nagrody Nobla 2025 został László Krasznahorkai, jeden z najważniejszych współczesnych prozaików Europy Środkowej. Uhonorowano go „za prozę, która w długich, spiralnych zdaniach ukazuje katastrofę i rozpad porządku, ale jednocześnie odsłania możliwość duchowej przemiany i doświadczenia piękna”. Kim jest nowy noblista i jakie są jego najważniejsze dzieła?

Literacka Nagroda Nobla 2025 dla László Krasznahorkaia: wielkie emocje i... wielkie typowanie 

Literacka Nagroda Nobla to jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień w świecie literatury. Przyznawana jest od 1901 roku przez Szwedzką Akademię w Sztokholmie. Jej fundatorem był Alfred Nobel – wynalazca dynamitu, przemysłowiec i filantrop, który w testamencie ustanowił nagrodę dla osób, które „stworzyły dzieło o idealistycznym kierunku”. Każdego roku Akademia wybiera laureata spośród pisarzy z całego świata. Nagroda ma uhonorować nie pojedyncze dzieło, lecz całokształt twórczości, która w sposób szczególny wpłynęła na rozwój literatury i humanizmu.

W tym roku nagrodę nobla przyznano po raz 118. Werdykt Akademii Szwedzkiej zaraz po godzinie 13 ogłosił jej sekretarz Mats Malm. Konferencja prasowa odbyła się w Sztokholmie. 

Kim jest László Krasznahorkai, laureat literackiego Nobla 2025 w dziedzinie literatury?

László Krasznahorkai (ur. 1954 r. w Gyuli) to węgierski pisarz i scenarzysta filmowy, uznawany za jednego z najważniejszych twórców współczesnej literatury europejskiej.

Już od wielu lat było jasne, że Krasznahorkai aspiruje do roli kluczowego głosu literatury Węgier na scenie światowej i że jego dorobek w końcu zostanie zauważony przez Akademię. W uzasadnieniu decyzji Komitet Noblowski podkreślił: „za fascynującą i wizjonerską twórczość, która w obliczu apokaliptycznego terroru potwierdza siłę sztuki”. W listopadzie 2010 László Krasznahorkai był gościem 2. Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie. W 2015 roku został pierwszym węgierskim pisarzem, który zdobył Nagrodę Bookera. 

Najważniejsze książki laureata Literackiej Nagrody Nobla 2025. Czy są dostępne w Polsce?

László Krasznahorkai to autor powieści, z których na język polski przełożono trzy pod redakcją Elżbiety Sobolewskiej, a zostały wydane przez wydawnictwo W.A.B. Jego debiutanckie dzieło to "Szatańskie tango" (1985) — książka, która doczekała się filmowej adaptacji autorstwa jego przyjaciela Béli Tarra i przyniosła mu pierwsze światowe uznanie. Kolejne polskie przekłady to "Melancholia sprzeciwu" — powieść-przypowieść o społecznej manipulacji — oraz "Wojna, wojna", monolog-wędrówka archiwisty, który staje się symbolem ludzkiej obsesji i zagubienia. Więcej o książkach noblisty piszemy poniżej.

"Szatańskie tango". Debiut z 1985 roku, który uczynił Krasznahorkaia klasykiem współczesnej literatury, to ciemna alegoria rozpadu wspólnoty. W zapomnianej, podupadłej wsi grupa mieszkańców żyje w zawieszeniu między nadzieją a beznadzieją. Gdy rozchodzi się wieść o powrocie tajemniczego Irimiasa, w bohaterach budzi się złudzenie odrodzenia — które okazuje się jedynie kolejnym etapem upadku.Szatańskie tango to literacka apokalipsa na prowincji, historia ludzkiej podatności na iluzje i metafora społeczeństwa pogrążonego w spirali niemożności.

"Melancholia sprzeciwu". W tej rozpisanej na długie, płynne zdania powieści Krasznahorkai kreśli obraz małego, zapomnianego miasteczka, do którego przybywa wędrowny cyrk z przerażającym eksponatem — wypchanym wielorybem. Z pozornie absurdalnego zdarzenia wyrasta parabola o zbiorowej histerii i podatności ludzi na manipulację, w której drobne gesty przeradzają się w chaos, a porządek świata zaczyna się chwiać.To zarazem polityczna przypowieść i metafizyczny traktat o rozpadzie — o tym, jak łatwo społeczeństwo ulega sile irracjonalnych lęków.

"Wojna i wojna". Protagonistą tej powieści jest archiwista Korim, który odnajduje tajemniczy rękopis i uznaje go za klucz do ocalenia ludzkości. Z przekonaniem, że tekst musi przetrwać, wyrusza do Nowego Jorku, by umieścić go w internecie — w przestrzeni wiecznego istnienia."Wojna i wojna" to mistyczna opowieść o pisaniu, obsesji i samotności, a zarazem alegoria ludzkiego pragnienia nieśmiertelności poprzez słowo.Krasznahorkai z mistrzowską precyzją pokazuje, jak słowo może być i schronieniem, i przekleństwem.

"A świat trwa". Najnowsza książka Krasznahorkaia, która w polskim przekładzie ukaże się jeszcze w tym roku, to zbiór krótkich prozatorskich wizji, utrzymanych w charakterystycznym dla autora rytmie zdania bez końca.Bohaterowie tych historii — często anonimowi, zepchnięci na margines — próbują zrozumieć sens świata, który trwa mimo jego nieuchronnego rozpadu.To medytacja nad ludzkim trwaniem w świecie pozbawionym punktów oparcia — proza kontemplacyjna, gęsta, hipnotyczna, przynosząca echa jego wcześniejszych dzieł, ale w bardziej introspektywnym tonie.

Zwyciężczynią tegorocznej edycji Nagrody Literackiej Nike została Eliza Kącka za książkę  ”Wczoraj byłaś zła na zielono”. Werdykt poznaliśmy w niedzielę, 5 października 2025 r. Nagroda Nike czytelników, przyznawana w plebiscycie Wyborcza.pl i ”Gazety Wyborczej”, trafiła również do Elizy Kąckiej. 

 Nagroda Nike dla Elizy Kąckiej. Jury zdecydowało, że tegoroczna Nagroda Nike trafiła do Elizy Kąckiej za książkę pt. "Wczoraj byłaś zla na zielono" wydaną przez Wydawnictwo Karakter. To opowieść o inności, próbach zrozumienia, ale też trudnej nauce tego, że nie wszystko da się zrozumieć.  

– Za esejem Elizy Kąckiej stoi nie tylko prawda doświadczenia, w przypadku autofikcji łatwo bowiem o szantaż emocjonalny, gdy przejmujący jest sam temat. Tu o sukcesie przesądziło najlepsze, co może dać literatura, czyli lekcja komunikacji i człowieczeństwa. W największym skrócie to pamiętnik przygód Pingwina i Rudej, czyli matki wychowującej córkę w spektrum autyzmu. Kiedy tak się to streszcza, otwiera się od razu mnóstwo pułapek – potencjalnych powodów, dla których mogłaby to być nieudana książka. Eliza Kącka wymija jednak rafy sentymentalizmu, infantylizacji czy nadużycia; nie medykalizuje, nie popada w ton skargi i sama nie udziela rad. Jeśli już, to brawurowo zestawia ze sobą sprzeczne rady, które usłyszała po drodze. I ofiarowuje nam opowieść  zaskakująco udaną, na którą pracują trzy różne języki: jej własny, język stylistki wirtuozki a zarazem dociekliwej akademiczki, która przygląda się badawczo najważniejszej w swoim życiu relacji; język córki, literalny i nieoczekiwanie w tej dosłowności poetycki; wreszcie język społeczeństwa, które jak zawsze wie swoje. – mówiła w laudacji na cześć laureatki Justyna Jaworska, przewodnicząca jury.  

W jury Nike 2025 zasiadali: Justyna Jaworska (przewodnicząca), Anna Arno, Witold Bereś, Bogdan Białek, Andrzej Brzeziecki, Zbigniew Mentzel, Radosław Romaniuk, Katarzyna Sawicka-Mierzyńska oraz Krzysztof Siwczyk. Zwyciężczyni otrzymała statuetkę zaprojektowaną przez Gustawa Zemłę oraz nagrodę pieniężną – 100 tys. zł.    

Podwójne zwycięstwo. Nike Czytelników dla Elizy Kąckiej

Swoje wyróżnienie tradycyjnie przyznali także czytelnicy i czytelniczki Wyborcza.pl i „Wyborczej”. Z grona siedmiu książek-finalistek wybrali zwycięzcę głosując w serwisie Wyborcza.pl/nike.
W plebiscycie Nike Czytelników najwięcej głosów również otrzymała Eliza Kącka za książkę "Wczoraj byłaś zła na zielono".   

Nominowani do Nagrody Literackiej Nike 2025

Wśród pozostałych nominowanych znaleźli się w tym roku:

Beata Guczalska, "Konrad Swinarski", BIOGRAFIA. Wydawnictwo Literackie, Kraków   

Ignacy Karpowicz, "Ludzie z nieba",  POWIEŚĆ. Wydawnictwo Literackie, Kraków   

Kora Tea Kowalska, "Patrz pod nogi. Ozbieraniu rzeczy", ESEJ. Wydawnictwo Karakter, Kraków   

Dorota Masłowska, "Magiczna rana", OPOWIADANIA. Wydawnictwo Karakter, Kraków   

Tomasz Różycki, "Hulanki&Swawole",  POEZJA. Wydawnictwo a5, Kraków   

Paweł Sołtys, "Sierpień", ESEJ. Wydawnictwo Czarne, Wołowiec  
 

Zapraszamy całą społeczność szkolną do obejrzenia wystawy: "14 października - 161.rocznica urodzin Stefana Żeromskiego".

Stefan Żeromski – ciekawostki i cytaty

* Używał pseudonimów Maurycy Zych, Józef Katerla.

* Tworzył nie tylko jako pisarz, ale również jako dramaturg i publicysta.

* Przyjaźnił się z wieloma współczesnymi jemu pisarzami. Świadczy o tym fakt, że Bolesław Prus był świadkiem na jego ślubie.

* Był bardzo słaby z przedmiotów ścisłych. Szło mu w tych dziedzinach tak źle, że musiał powtarzać klasę.

* Już w wieku lat dwudziestu nabawił się tak poważnych schorzeń górnych dróg oddechowych, że gruźlica była mu towarzyszką do samej śmierci.

* Od 1904 r. po opublikowaniu „Popiołów” zaprzestał poszukiwania posad, oddał się pracy pisarskiej i działalności społecznej. Mieszkał m. in. w Nałęczowie, gdzie zbudował Chatę, dom góralski według projektu Stanisława Witkiewicza. „Chata” była pracownią i miejscem pracy twórczej pisarza. Obecnie mieści się tam muzeum biograficzno-literackie poświęcone osobie i twórczości Stefana Żeromskiego.

* Stefan Żeromski był założycielem i pierwszym prezesem Związku Zawodowego Literatów Polskich oraz polskiego centrum PEN Clubu.

* Był kandydatem do Literackiej Nagrody Nobla za dzieło „Wiatr od morza”. Do argumentów przeciwko temu mogła zaliczać się wymowa antyniemiecka utworu, ale Żeromski  miał konkurenta w osobie Reymonta, z którym przegrał, bowiem to dzieło „Chłopi” zostało docenione przez norweską komisję.

* W 1925 otrzymał po raz pierwszy przyznaną polską państwową nagrodę literacką za zbiór utworów o historii polskiego wybrzeża „Wiatr od morza”. Za ten sam utwór Towarzystwo Literatów i Dziennikarzy przyznało Żeromskiemu nagrodę im. Elizy Orzeszkowej. Gdy otrzymał pismo z zawiadomieniem o wyróżnieniu: „Przeczytał go w milczeniu i pobladł. Wielkie jak groch łzy spadać poczęły po zmęczonych i schorzałych policzkach”.

* Śmierć Stefana Żeromskiego wywołała żałobę narodową, pogrzeb był wielką manifestacją. Wielu wybitnych pisarzy poświęciło mu utwory pożegnalne. Jego grób znajduje się na Cmentarzu Ewangelicko – Reformowanym w Warszawie.

* Postawiono mu liczne pomniki, m. in. w Nałęczowie, we Włocławku oraz w Iławie.

Drodzy Czytelnicy, 

Witamy Was w nowym roku szkolnym 2025/2026. Przypominamy , że w bibliotece szkolnej funkcjonuje nowy system – katalog biblioteczny online MOL NET+ dostępny przez Internet. Dzięki nowej funkcjonalności każdy czytelnik może sam przeglądać szkolne zasoby biblioteczne, korzystając z katalogu OPAC (Online Public Access Catalog). Link z możliwością przeglądania i wypożyczania książek przez Internet znajduje się w menu głównym naszej strony: E-SZKOŁA/MOL NET+.

Czytelnicy, którzy zechcą utworzyć własne konto biblioteczne i w pełni korzystać z usług jakie oferuje Profil czytelnika proszeni są o przekazanie swojego adresu e-mail do biblioteki szkolnej.

Dopiero po wprowadzeniu go do systemu przez nauczyciela bibliotekarza, możliwe będzie samodzielne korzystanie z konta czytelnika.

Użytkownicy otrzymują :

• możliwość rezerwacji zasobów biblioteki o każdej porze z dowolnego urządzenia posiadającego dostęp do internetu (komputer, tablet, telefon komórkowy)
• możliwość przeglądania własnego konta wypożyczeń, gdzie znajdują się między innymi informacje o pozycjach zarezerwowanych (termin odbioru), wypożyczonych i ewentualnych zaległościach.

Zapraszamy do korzystania!

W razie pytań zapraszamy do kontaktu z biblioteką.

Drodzy Czytelnicy informujemy o możliwości wypożyczenia książek z biblioteki szkolnej na okres wakacji. Prosimy również o zwrot wcześniej wypożyczonych książek w terminie do 26 czerwca 2025 r.

Zwracamy się z prośbą do uczniów klas IV o zwrot książek do biblioteki szkolnej przed zakończeniem nauki w terminie do 24 kwietnia 2025 r.

Zapraszamy całą społeczność szkolną do obejrzenia wystawy: " Jak narodził się teatr?''

Teatr to chyba najbogatszy rodzaj twórczej działalności człowieka, w którym zlały się harmonijnie różne rodzaje sztuki. Pojawienie się teatru miało związek z ogólnym rozkwitem duchowego i kulturalnego życia ludzi. Jak narodził się teatr? 

Obrzędy sakralne - zalążek teatru.

Teatr antyczny bierze swój początek z maskarad i pochodów na cześć boga Dionizosa. Początkowo był czczony jako bóg urodzaju, ale z czasem, gdy starożytni Grecy zaczęli uprawiać winogrona, stał się bogiem winnej latorośli, a wreszcie poezji i teatru. Dionizje odbywały się kilka razy w roku. Towarzyszyły im pieśni na cześć Dionizosa zwane dytyrambami. Część formalna świątecznych obchodów dała początek tragedii, a ich wesoła i żartobliwa kontynuacja stała się pierwowzorem komedii. Tłumaczenie      z greckiego na polski słów „tragedia” i „komedia” mówi nam co nieco o ich pochodzeniu. Słowo „tragedia” oznacza dosłownie „pieśń kozłów”, a to dlatego, że Dionizosowi towarzyszyły koźlonogie istoty wychwalające wyczyny i udręki boga. Słowo „komedia” oznacza natomiast „pieśń hulaszczego pochodu”. 

Mitologia jako źródło informacji.

Uważa się, że sztuka teatralna starożytnej Grecji wywodzi się z mitów, które miały dostarczać ludziom odpowiedzi na nurtujące ich pytania dotyczące natury otaczającego świata. W miarę rozwoju tragedii greckiej spektakle zaczęły czerpać inspiracje nie tylko z opowieści o życiu Dionizosa, a też innych bogów i herosów: Heraklesa, Tezeusza i innych. 

Pierwsze przedstawienia teatralne.

Już w II połowie VI w. p.n.e. tragedia grecka była dość rozwinięta, jako że czerpała inspirację nie tylko z mitów, ale też bogatej spuścizny eposu i liryki. Żyjący w tamtych czasach tragik Tespis dokonał pewnej rewolucji: wyodrębnił z chóru jednego aktora, nazywając go „odpowiadaczem”. Tym samym położył podwaliny pod rozwój teatru greckiego. Za umowną datę jego powstania uważa się rok 534 p.n.e. Wówczas to wystawiono pierwszą sztukę Tespisa. Pierwsze utwory tragiczne przedstawiały najczęściej liryczne kantaty, w których przeplatały się pieśni chóru i aktora. Większość tych wczesnych sztuk nie dotrwała do naszych czasów. Komedie i tragedie utkane były zarówno z wątków religijnych, jak i świeckich. Z czasem te ostatnie zaczęły dominować, aż wypełniły treść przedstawień. W dalszym ciągu jednak widowiska poświęcano Dionizosowi. W czasie trwania świątecznych pochodów poza pieśniami zaczęto odgrywać małe scenki komiczne wzięte z życia codziennego, na przykład kradzież jedzenia i wina przez złodziei czy dialog pomiędzy lekarzem i chorym. W tym samym czasie do komedii zaczęły dołączać elementy społecznej i politycznej satyry. Aktorzy podejmowali kwestie ustroju politycznego, działalności wybranych instytucji demokratycznych Aten, ich polityki zagranicznej, sposobu prowadzenia wojen itd.